بسیاری از افراد، چه ورزشکاران حرفهای و چه آماتور، ممکن است در مسیر خود با مشکلاتی مثل کاهش انگیزه و عدم پیشرفت مواجه شوند که این موضوع میتواند تاثیر زیادی بر روحیه آنها بگذارد. بعضی از افراد هم ممکن است در تمرینات عملکرد بهتری داشته باشند، اما در مسابقات با مشکل مواجه شوند. در چنین شرایطی، روانشناسی ورزشی میتواند نقش قابلتوجهی در بهبود عملکرد ورزشکاران ایفا کند.
روانشناسی ورزش رشتهای است که رفتار افراد را در حین ورزش و بعد از آن بررسی میکند و بر توسعه و بهکارگیری نظریههای روانشناسی برای درک، اصلاح یا بهبود رفتار انسان در حین فعالیت بدنی تمرکز دارد.
روانشناس ورزشی متخصصی است که برای کار کردن در محیطهای ورزشی آموزش دیده است. او از اصول روانشناختی برای ارتقای عملکرد ورزشی استفاده کرده و از سلامت روان ورزشکار مراقبت میکند. در این صورت، ورزشکار هم عملکرد بهتری دارد و هم از ورزش کردن لذت بیشتری میبرد.
روانشناس ورزشی با ارائه راهکارهای علمی به افراد در غلبه بر مشکلات ذهنی و روانی کمک میکند و انگیزه آنها را برای ادامه مسیر افزایش میدهد.
در یکیدو سال اخیر، کمیته روانشناسی هیأت پزشکی ورزشی کردستان فعال شده است. برای آشنایی بیشتر با روانشناسی ورزشی و عملکرد این کمیته در استان، با شاهین فلاحی، مسئول کمیته روانشناسی هیأت پزشکی ورزشی کردستان، به گفتگو نشستیم.
فلاحی، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، متولد ۱۳۶۹ سنندج، از قهرمانان سابق کشتی استان و یکی از مربیان فعال فعلی است که سابقه حضور در اردوی تیم ملی کشتی فرنگی را در کارنامه ورزشی خود دارد.
ورزش را با چه رشتهای و چگونه شروع کردید؟
چون عمویم کشتیگیر بود، از دوران کودکی با این رشته آشنا و علاقهمند شدم ورزش را با کشتی شروع کردم.
اولین مربیان شما چه کسانی بودند؟
من ابتدا کشتی آزاد کار میکردم و اولین مربیام نبی احمدی بود، بعد از مدتی کشتی فرنگی را زیر نظر جمشید خیرآبادی ادامه دادم و مسیر حرفه ای من در کشتی شروع شد.
چه عنوانهای مهمی در کشتی به دست آوردهاید؟
مسیر قهرمانی من در کشتی با کسب مقام اول استان در رده سنی نوجوانان شروع شد. در رده سنی جوانان، به علت مشکلاتی که در هیأت استان وجود داشت، حدود سه سال برای استانهای دیگر کشتی گرفتم تا اینکه در رده سنی بزرگسالان چندین عنوان برای کردستان کسب کردم. مهمترین آنها کسب عنوان دومی انتخابی تیم ملی بود که در سال ۲۰۱۲ به اردوی تیم ملی دعوت شدم. عنوان اول ارتشهای کشور را به دست آوردم و سابقه حضور در لیگ کشتی فرنگی را به عنوان اولین کشتیگیر کردستانی در کارنامه دارم و آخرین کشتیگیر کردستانی هستم که در اوزان پایین به اردوی تیم ملی دعوت شده است.
بهترین عنوانی که در کشتی کسب کردهاید چه مقامی بوده است؟
سال ۹۳ در انتخابی تیم ملی وزن ۶۰ کیلوگرم مقام دوم را به دست آوردم که کشتی گیران مطرحی را شکست دادم به اردوی تیم ملی کشتی فرنگی دعوت شدم، با وجود اینکه برای رسیدن به این مرحله خیلی تلاش کردم و زحمت کشیدم و حتی تا ۹ کیلوگرم وزن کم میکردم تا به سر وزن برسم اما چون حامی و اسپانسری نداشتم نتوانستم به آنچه که حقم بود برسم در نهایت سال ۱۴۰۰ با دنیای قهرمانی کشتی خداحافظی کردم.
چگونه وارد عرصه مربیگری در کشتی شدید؟
بعد از خداحافظی با دنیای قهرمانی در سال ۱۴۰۰ بلافاصله مربیگری را شروع کردم و در سال ۱۴۰۱ به عنوان کمک فرید عدنانی با تیم زارع باتری در لیگ برتر کشتی فرنگی کشور حضور داشتم و بعد از آن هم به عنوان سرمربی و مربی در کنار تیمهای پایه کشتی فرنگی استان کردستان بودهام.
وضعیت حال حاضر و آینده کشتی کردستان را چگونه میبینید؟
در رده سنی بزرگسالان با توجه به عناوین که کشتی گیران کردستانی در دو بخش آزاد و فرنگی کسب کردهاند وضعیت مطلوبی داریم، اما واقعیت این است در بحث مربی ضعف داریم یعنی با کمبود مربی مواجه هستیم که بتواند کشتی گیر ملی پوش تحویل دهد. لازم است مربیان ما با علم روز دنیا آشنا شوند و بتوانند آن را به شاگردان خود انتقال دهند، هر چند هیأت کشتی استان کلاسهای مربیگری متعددی را در این مدت برگزار کرده است اما باید مربیان هم برای بالا بردن دانش خود از طریق مختلف تلاش کنند تا با کمک هم بتوانیم کشتی کردستان را بیش از گذشته در کشور مطرح کنیم.
از نحوه ورود خود به روانشناسی ورزش بگویید؟
رشته اصلی من حسابداری بود، اما با توجه به علاقهای که به روانشناسی داشتم، این رشته را از سال ۹۸ از پایه شروع کردم و تا مقطع ارشد روانشناسی بالینی ادامه دادم. سال ۱۴۰۱ از طریق یک وبینار که توسط کمیته ملی المپیک برگزار شد، با روانشناسی ورزشی آشنا شدم. با طی دورههای مختلف، از جمله دوره فدراسیون پزشکی ورزشی، مطالعه کتاب و مقاله، بهطور تخصصی به این بخش ورود پیدا کردم و از طریق فعال کردن کمیته روانشناسی هیأت پزشکی ورزشی کردستان، مشغول ارائه خدمات به ورزشکاران هستیم.
روانشناسی ورزشی چه میگوید؟
روانشناسی ورزشی به بررسی ویژگیهای روانی و عاطفی ورزشکاران میپردازد و با رفع موانع ذهنی به ارتقای عملکرد آنها کمک میکند. در شرایطی که ورزشکاران از اضطراب، خستگی ناشی از تمرینات شدید یا کمبود تمرکز رنج میبرند، مشاوره با روانشناس باعث میشود آرامش و انگیزه لازم برای ادامه مسیر را به دست آورند.
روانشناسی ورزشی کارکردهای مثبتی در عملکرد ورزشکار دارد. کنترل هیجان و اضطراب ورزشکاران یکی از کارکردهای روانشناسی ورزشی است؛ روانشناس میتواند با آموزش راهکارهای مختلف، استرس، هیجان و فشار روانی را در ورزشکاران کنترل کند تا آنها بهترین عملکرد را داشته باشند. با رفتاردرمانی نیز میتوان عملکرد ذهنی ورزشکاران را که در عملکرد رفتاری آنها خود را نشان میدهد، تغییر داد یا اصلاح کرد.
شناخت جامعه ورزشی استان از روانشناسی ورزشی چگونه است؟
متأسفانه در میان مربیان و ورزشکاران، روانشناسی ورزشی و کارکرد آن ناشناخته مانده است و خیلیها فکر میکنند روانشناسی فقط برای یک عده خاص است؛ در حالی که روانشناسی گسترده است و تمام افراد جامعه در حوزههای مختلف میتوانند از آن بهره ببرند. یکی دیگر از دیدگاههای غلط این است که مربیان فکر میکنند با یک یا دو جلسه روانشناسی میتوانند به ورزشکار کمک کنند، در حالی که نیاز است عملکرد ورزشکار طی مدت مشخصی مورد بررسی قرار گیرد و بعد از تستهایی که گرفته میشود، نقاط ضعف مشخص شود. سپس با ارائه راهکارهای تمرینی و ذهنی، این ضعفها برطرف میشود.
در کمیته روانشناسی هیأت پزشکی ورزشی کردستان چه فعالیتهای انجام شده است؟
در سالهای گذشته این کمیته غیر فعال اما در طی این مدت دور های متعدد روانشناسی ورزشی را به صورت گروهی و انفرادی برای ورزشکاران برگزار کردهایم که نمونه آن ورزشکاران هیأت کشتی، دوومیدانی و سهگانه بوده است و در کنار آن هم دفترچه ذهنی را برای ورزشکارانی که خود علاقمند به این حوزه بوده اند تهیه شده است.
چه برنامهای برای آینده دارید؟
یکی از اهداف من که سخت اما دستیافتنی است، ایجاد آزمایشگاه تخصصی روانشناسی است تا در این مکان، ورزشکاران مستعد و حرفهای از پایه مورد سنجش و بررسی قرار گیرند؛ به گونهای که بتوانیم هم تعداد ورزشکاران قهرمان را افزایش دهیم و هم کمک کنیم ورزشکاران استان به کمک روانشناسی، عناوین قهرمانی بیشتری را کسب کند. در حال طی کردن دوره بینالمللی تخصصی روانشناسی جنایی و قانونی در حوزه نوجوانان هستم تا از طریق ورزش و حمایت در حوزه اجتماعی، بتوانیم از ورود آنها به بزه جلوگیری کنیم تا زندگی سالمتری داشته باشند. این اهداف ایدهآل، اما شدنی است.
سخن پایانی؟
مربیان در بحث ذهنی، کار چندانی برای ورزشکار انجام نمیدهند؛ در حالی که ذهن است که به بدن دستور میدهد در شرایط سخت چه کاری انجام دهد. در این مواقع، تنها قدرت بدنی جواب نمیدهد، بلکه ذهن است که از تمام توانمندی برای عملکرد بهتر استفاده میکند. لازم است طی جلساتی با رؤسای هیأتهای ورزشی استان روشن شود که روانشناسی چه کمکی میتواند به رشد ورزشکاران، از جمله در حوزه یادگیری آنها، داشته باشد و در نهایت، کارکرد مثبت روانشناسی برای جامعه ورزشی استان مشخص شود.
________________________________________
شاهین فلاحی با سابقه قهرمانی در کشتی و تحصیلات تخصصی در روانشناسی بالینی، اکنون تلاش میکند با فعالسازی کمیته روانشناسی هیأت پزشکی ورزشی کردستان، نقش ذهن و سلامت روان را در کنار آمادگی جسمانی پررنگ کند. او معتقد است موفقیت پایدار در ورزش بدون ارزیابی و تقویت ذهنی ورزشکاران، امکانپذیر نیست و با ایجاد ساختارهایی مانند آزمایشگاه تخصصی روانشناسی و آموزش مربیان، میتوان نسل جدیدی از قهرمانان آگاه و متعادل را در استان پرورش داد.
